Het Interieur v/d Beurs van Berlage - Rationalisme - Gesammtkunstwerk

Paperback in nieuwstaat, zonder inschrijvingen.

De inrichting van De Beurs van Berlage: geschiedenis en behoud. Hieronder vindt u alle bibliografische gegevens en de inhoudelijke details van dit werk overtuigend op een rij. 

Bibliografische gegevens

• Titel: De inrichting van De Beurs van Berlage: geschiedenis en behoud 
• Auteur / Schrijver: Manfred Bock (en anderen) 
• Uitgever: Waanders Uitgevers, Zwolle (tegenwoordig WBOOKS) 
• Jaar van uitgave: 1996 
• Aantal pagina's (blz.): 152 pagina's
• Bindwijze: Paperback / Softcover. (Let op: de specifieke barcode/ISBN verwijst naar de paperback-uitvoering en dus niet naar een hardcover).
• Bijzonderheden: Dit boek verscheen als deel 3 in de prestigieuze Waanders Monumenten Reeks. Het is rijk geïllustreerd met historische en hedendaagse afbeeldingen in zowel kleur als zwart-wit. De publicatie kwam tot stand na een grootschalig inventarisatie- en conserveringsproject van het meubilair in het kader van het Deltaplan voor Cultuurbehoud. 

Stijl en Stroming

Het interieur en het gebouw zelf behoren tot het Rationalisme (vaak aangeduid als de Stijl Berlage). Dit is een vroege vorm van de moderne architectuur in Nederland, die de overgang markeert van de neostijlen uit de 19e eeuw naar het modernisme.

• Gesamtkunstwerk: Het centrale principe van de inrichting is dat het gebouw en het complete interieur één harmonisch geheel vormen.
• Eerlijk materiaalgebruik: De constructie is leidend. Versieringen zijn niet los op het meubilair of de wanden geplakt, maar maken wezenlijk deel uit van de constructie zelf (zoals onbeschilderd eikenhout en zichtbaar metselwerk). 

Inrichting: Meubels en Wandschilderingen

• Meubels: H.P. Berlage ontwierp alles zelf: van monumentale vergadertafels, stoelen, bureaus en kasten tot klokken, lampen, tapijten en deurkrukken. Er wordt in het interieur een strikt onderscheid gemaakt tussen sober, robuust gebruiksmeubilair voor de openbare beurszalen en rijker gedetailleerd meubilair voor de chique directeursvertrekken.
• Wandschilderingen en decoraties: Berlage werkte nauw samen met kunstenaars om zijn maatschappijvisie in het gebouw te verweven. Zijn vriend en dichter Albert Verwey ontwierp het overkoepelende decoratieprogramma en schreef leidende kwatrijnen. Belangrijke wandschilderingen en tableaus in het gebouw zijn onder andere van de hand van Jan Toorop (drie grote tegelbrieven/tableaus over de voortgang van de mensheid) en Richard Roland Holst (wandschilderingen in de naar hem vernoemde Roland Holst-kamer). 

Hoofdstukken en inhoud van de hoofdstukken

De opbouw van de 152 pagina's is chronologisch en thematisch ingedeeld rondom het ontstaan, het verval en de uiteindelijke redding van het interieur: 

• Inleiding & Bouwgeschiedenis tot 1903
  Dit deel behandelt de ontstaansgeschiedenis en de visie van Berlage bij de bouw van de Koopmansbeurs tussen 1898 en 1903. Het legt de focus op het concept van het 'Gesamtkunstwerk' en de samenwerking met kunstenaars en ambachtslieden.
• De geschiedenis van de Beurs tussen 1903 en 1994
  Een historisch overzicht van hoe de functies van het gebouw veranderden nadat de verschillende beurzen (goederen, graan, effecten) het pand verlieten. Dit hoofdstuk beschrijft de periodes van verwaarlozing, de moderniseringen waarbij origineel meubilair in onbruik raakte, en de uiteindelijke herbestemming tot cultureel centrum.
• De Stichting Roerende Kunstwerken en de inventarisatie
  Dit hoofdstuk beschrijft de oprichting van de stichting die het interieur moest redden. Het behandelt het omvangrijke project waarbij verspreide interieurstukken en meubels werden opgespoord, gecatalogiseerd en behoed voor de schroothoop.
• Het meubilair van Berlage: Ontwerp en Behoud
  Het zwaartepunt van het boek, waarin specifiek wordt ingegaan op de meubelontwerpen van Berlage. Het behandelt de constructieve kenmerken, de materiaalkeuzes (zoals eikenhout en koper), de restauratietechnieken die zijn toegepast om de meubels in hun oorspronkelijke staat te herstellen, en de richtlijnen voor het toekomstige beheer van deze unieke collectie.