Franz Holß kunstenaar op de vlucht voor Hitler - politieke prenten

Paperback gesigneerd door de schrijver met wens, algeheel in nieuwstaat, zonder verdere inschrijvingen.

• Auteur: Dick de Winter
• Titel: Franz Holß: Kunstenaar op de vlucht voor Hitler
• ISBN: 9789067281201
• Bindwijze: Paperback
• Aantal bladzijden: 146 pagina's
• Druk: 1e druk
• Publicatiedatum: Januari 2001
• Illustraties: Voorzien van diverse afbeeldingen/illustraties (ills.) van het werk van de kunstenaar. 
• Uitgever Papieren Tijger

Inhoud & Bijzonderheden

• Het ware gezicht achter het pseudoniem: Het boek doet verslag van een jarenlange biografische zoektocht naar het leven en werk van de relatief onbekende kunstenaar. 'Franz Holß' (soms geschreven als Franz Holsz) was het pseudoniem van Franz Wilhelm Meyer (1906-1957). 
• Politiek activist en kunstenaar: Meyer was een politiek activist en beeldend kunstenaar. In de periode tussen de twee wereldoorlogen publiceerde hij krachtige politieke prenten in linkse periodieken. Hij maakte strips, portretten, ex-librissen, aquarellen en pentekeningen, maar was met name bedreven in het maken van linoleumsneden. Hiermee ageerde hij fel tegen zowel het fascisme als het stalinisme. Hoewel hij begon bij de communistische partij in Duitsland, stapte hij later over naar het trotskisme. 

• n het boek Franz Holß: Kunstenaar op de vlucht voor Hitler valt zijn artistieke oeuvre uiteen in vier duidelijke chronologische perioden, waarin zijn onderwerpen en technieken direct meebewogen met zijn politieke situatie en de locaties waar hij verbleef:

  1. De Duitse periode (tot 1933): Politiek activisme & klassenstrijd

  In zijn vroege jaren in Duitsland (voornamelijk rond Düsseldorf) stond zijn kunst volledig in het teken van zijn politieke overtuigingen als overtuigd trotskist.

  • Onderwerpen:
    • Anti-fascisme: Felle, satirische en waarschuwende prenten tegen de opkomende nazi-partij (NSDAP) en Adolf Hitler.
    • Anti-stalinisme: Kritiek op de autoritaire koers van de Sovjet-Unie onder Stalin.
    • Sociale onrechtvaardigheid: Het harde leven van de arbeidersklasse, massale werkloosheid en de economische crisis.
  • Techniek: Meyer perfectioneerde in deze jaren de linoleumsnede. De harde zwart-witcontrasten waren perfect voor de rauwe, expressieve boodschappen die hij publiceerde in linkse tijdschriften en brochures.

  2. De Nederlandse en Belgische periode (1933–1940): Leven in de illegaliteit

  Na de Rijksdagbrand in 1933 moest hij vluchten. Als illegale politieke vluchteling in Nederland en later België werkte hij noodgedwongen ondergronds en onder zijn pseudoniem Franz Holß.

  • Onderwerpen:
    • Het lot van de vluchteling: De constante angst, het gebrek aan officiële papieren en de dreiging om te worden uitgezet.
    • Overlevingskunst: Om in zijn levensonderhoud te voorzien, verbreedde hij zijn onderwerpen naar minder politiek geladen werk. Hij maakte onder andere portretten van sympathisanten en boekillustraties.
  • Techniek: Naast linoleumsneden maakte hij in deze periode veel gebruik van ex-librissen (eigendomsmerkjes voor boeken) en verfijnde pentekeningen, deels omdat deze materialen makkelijker mee te nemen waren op zijn vluchtadressen.

  3. De Franse periode (1940–1942): Kampen en gevangenissen

  Na de Duitse inval in België werd hij door de autoriteiten als "verdachte vreemdeling" naar Frankrijk getransporteerd. Hij verbleef in beruchte Franse interneringskampen (zoals Kamp Gurs) en gevangenissen onder het Vichy-regime. Dit leidde tot zijn meest indringende werk.

  • Onderwerpen:
    • Flucht aus Deutschland: Een specifieke, bewaard gebleven autobiografische tekeningenreeks waarin hij zijn eigen vlucht en de verschrikkingen van de nazi's visueel vastlegde.
    • Het kampleven: Portretten van medegevangenen, de alomvattende uitzichtloosheid, honger en de desolate omgeving van de interneringskampen. Het tekenen was voor hem een manier om mentaal te overleven.
  • Techniek: Door het acute gebrek aan kunstenaarsmaterialen in de kampen werkte hij met wat voorhanden was: voornamelijk potlood, pen en aquarel (waterverf) op klein formaat papier.