Theo de Boer Filosofie - Denken over Dichten - Hartstocht en Rede

Theo de Boer Filosofie - Denken over Dichten - Hartstocht en Rede
€ 19,50

Hardcover met lichte gebruikssporen, algeheel in nieuwstaat, zonder inschrijvingen. 

  • Schrijvers: Theo de Boer & Peter Henk Steenhuis
  • Uitgever: Uitgeverij Lemniscaat (Rotterdam)
  • Jaar van uitgifte: 2011
  • Bindwijze: Gebonden / Hardcover (rijk geïllustreerd lees- en kijkboek)
  • Aantal bladzijden: 261 pagina's 

Hoofdstukken / Inhoudelijke structuur

Het boek is opgebouwd rondom diepgaande dialogen over de relatie tussen filosofie en poëzie, waarbij elk hoofdstuk of deelsegment is opgehangen aan specifieke gedichten van (inter)nationale dichters. In plaats van droge theoretische hoofdstukken, fungeren de volgende dichters als de ankers van de hoofdstukken: 

  • Klassiekers & Filosofische wegbereiders: Francesco Petrarca, Joost van den Vondel en Charles Baudelaire.
  • Grote internationale stemmen: Rainer Maria Rilke, T.S. Eliot, Paul Celan, Czesław Miłosz, Roberto Juarroz en Les Murray.
  • Nederlandstalige meesters: Martinus Nijhoff, Gerrit Kouwenaar, Lucebert, Rutger Kopland, Simon Vestdijk en Chr.J. van Geel.
  • Eigentijdse en geëngageerde stemmen: Antjie Krog, Anneke Brassinga, Willem Jan Otten, Kees Ouwens en K. Michel

In het boek Denken over dichten. Hartstocht en rede komen in contact (2011) verkennen de eminente Nederlandse filosoof Theo de Boer en journalist Peter Henk Steenhuis de intieme en soms schurende relatie tussen filosofie (de rede) en poëzie (de hartstocht). Het werk is opgezet als een nuchtere dialoog in een vraag-en-antwoordstructuur, waarin gedichten van diverse binnen- en buitenlandse dichters (zoals Baudelaire en Kouwenaar) filosofisch worden geanalyseerd. 

Hieronder staan de belangrijkste visies en kernpunten uit hun filosofische ontmoeting:

1. Poëzie als de ouverture van het denken

Voor Theo de Boer is poëzie niet zomaar een artistieke uiting, maar de ouverture van de filosofie. Waar de filosofie vaak pas achteraf systematiseert en rationaliseert, breekt de poëzie als eerste de werkelijkheid open. De dichter voelt en verwoordt intuïtief existentiële ervaringen waar de filosoof pas later abstracte concepten voor ontwikkelt.

2. Het contact tussen Hartstocht (Poëzie) en Rede (Filosofie)

De ondertitel Hartstocht en rede komen in contact weerspiegelt de spanning én de noodzakelijke synergie tussen beide disciplines: 

  • De Hartstocht: De poëzie brengt de emotie, de verbeelding en de rauwe menselijke ervaring in. Zij durft te spreken over datgene wat zich buiten de logica bevindt.
  • De Rede: De filosofie brengt reflectie, structuur en kritische analyse.
  • Het Contact: De Boer betoogt dat filosofie zonder poëzie dor en kil wordt (pure rationaliteit), terwijl poëzie zonder een denkkader kan vervallen in louter sentiment. Wanneer ze elkaar ontmoeten, versterken ze elkaar.

3. Het onzegbare onder woorden brengen

Een centraal thema in het boek is de taalfilosofische grens van ons vermogen om te communiceren. Het boek laat zien hoe poëzie bij uitstek de kunstvorm is waarin het onzegbare toch onder woorden wordt gebracht. Dichters rekken de grenzen van de taal op om mysteries van het leven, de dood, de liefde en de transcendentie tastbaar te maken — gebieden waar de strikte logica van de rede vaak tekortschiet. 

4. De invloed van Levinas

Als erkend kenner van de Franse filosoof Emmanuel Levinas, doorspekt De Boer zijn visie met de ethische noodzaak van de 'Ander'. In de poëzie hoor je vaak de stem van de kwetsbare mens. Het lezen van een gedicht dwingt de filosoof om zijn ivoren toren te verlaten en écht te luisteren naar de doorleefde ervaring van de ander. 

Kortom, de visie van De Boer is dat poëzie en filosofie geen vijanden zijn, maar complementaire reisgenoten in de zoektocht naar betekenis.