Meissen Porselein in het Rijksmuseum - 512 blz. - in nieuwstaat

Meissen Porselein in het Rijksmuseum - 512 blz. - in nieuwstaat
€ 65,00

Gebonden met stofomslag, stofomslag met zeer lichte gebruikssporen, algeheel in nieuwstaat, zonder inschrijvingen. 

LET OP: HET BOEK IS ENGELSTALIG

  • Auteur: Abraham L. Den Blaauwen - Rijksmuseum
  • Uitgever: Waanders / Rijksmuseum
  • Engels
  • Hardcover
  • 9789040094965
  • 01 september 2002
  • 512 pagina's

Het boek Meissen Porcelain in the Rijksmuseum, geschreven door voormalig hoofdconservator Abraham L. den Blaauwen (gepubliceerd in 2000 door Waanders/Rijksmuseum), geldt wereldwijd als een van de meest gezaghebbende bestandscatalogi op het gebied van vroeg Europees porselein. Het Rijksmuseum beheert buiten Duitsland een van de meest vooraanstaande collecties vroege Meissen-objecten. 

Hieronder vindt u een overzicht van de inhoud van het boek, de periodes, stijlen (inclusief chinoiserie en Jugendstil), merktekens en hoe de beschrijvingen zijn opgebouwd.

1. Inhoud van de Catalogus

Het monumentale werk telt 512 pagina's en beschrijft minutieus honderden objecten. Het boek is systematisch opgebouwd op basis van objecttypen, chronologie en decors:

  • Böttger-periode objecten: Serviezen en figuren gemaakt van het vroege rode steengoed (Böttgersteinzeug) en het vroege witte porselein.
  • Serviezen & Huishoudelijk Porselein: Uitgebreide catalogisering van koffie-, thee- en chocoladeserviezen, terrines, borden en vazen.
  • Plastiek en Figuren: Figuren uit de Commedia dell'arte, dierfiguren (waaronder de beroemde grote dieren voor het Japanse Paleis in Dresden), allegorische groepen en hofmerkers.
  • Gemonteerd Porselein: Objecten verrijkt met kostbare vuurvergulde (bronze doré) of zilveren monturen. 

2. Periodes en Stijlen

Den Blaauwen volgt in zijn beschrijvingen de klassieke kunsthistorische periodisering van de Meissen-fabriek, waarbij specifieke stijlen de boventoon voeren:

Vroege Periodes & Barok (ca. 1710–1735)

  • Böttger-periode (1710–1719): De beginfase gekenmerkt door barokke vormen, vaak geïnspireerd op Europees zilverwerk, en reliëfdecoraties van wijnranken.
  • Höroldt-periode (1720–1731): Onder leiding van schilder Johann Gregorius Höroldt bloeit het kleurgebruik op. Dit is de hoogtijdagen van de Chinoiserie.

Chinoiserie in de Collectie

De chinoiserie — de Europese fantasie-interpretatie van het Chinese en Japanse leven — is rijkelijk vertegenwoordigd in de Rijksmuseumcollectie. Den Blaauwen beschrijft hoe Höroldt en zijn atelier scènes schilderden van denkbeeldige Chinese figuren die thee drinken, vissen of musiceren, vaak gevat in weelderige goud- en purperen cartouches. Ook decors geïnspireerd op Japans Kakiemon-porselein (zoals de 'vliegende vos' of de 'rijzende rode leeuw') vallen onder deze vroege oriëntaalse invloeden. 

Rococo & Sculptuur (ca. 1735–1760)

  • Kändler-periode: Onder leiding van de geniale modelleur Johann Joachim Kändler verschuift de focus van schilderkunst naar plastiek en driedimensionale vormen. Dit is de pure Rococo, herkenbaar aan asymmetrische vloeiende lijnen, schelpmotieven (rocaille) en de introductie van het beroemde 'Altsulz'-reliëf op serviezen. 

Jugendstil (Art Nouveau) in de Context van Meissen

Hoewel de catalogus van Den Blaauwen zich primair richt op de 18e-eeuwse topstukken (de absolute bloeitijd van de fabriek), kent Meissen rond 1900 een grote heropleving in de Jugendstil. Kunstenaars zoals Henry van de Velde, Richard Riemerschmid en Paul Scheurich ontwierpen toen vernieuwende, organische serviezen en gestileerde figuren voor de manufactuur.

  • Let op: Omdat de kerncollectie van het Rijksmuseum — en daarmee dit specifieke boek van Den Blaauwen — focust op de vroege 18e eeuw, zijn Jugendstil-objecten er slechts zeer beperkt in opgenomen. Voor Jugendstil-porselein leunt de museumcollectie sterker op Nederlandse (Rozenburg) en Franse/Deense manufacturen. 

3. Merktekens (Factory Marks)

Een essentieel onderdeel van Den Blaauwens boek is de determinatie van merktekens. Meissen liep voorop in het beschermen van zijn merk. De catalogus behandelt de evolutie hiervan:

  • AR (Augustus Rex): Het monogram van de keurvorst/koning, uitsluitend bedoeld voor stukken uit de koninklijke bezittingen of als koninklijk geschenk.
  • K.P.M. / K.P.F.: Königliche Porzellan Manufaktur, vroege letterschilderingen (ca. 1723–1725) om namaak tegen te gaan.
  • De Gekruiste Zwaarden (Meissener Schwerter): Geïntroduceerd vanaf ca. 1722/1723. Den Blaauwen helpt de lezer in zijn bijlagen om subtiele variaties (zoals de stand van de gevechten, de aanwezigheid van stippen tussen de klingen of specifieke letters/nummers van de meesters) te herleiden naar exacte decennia.

4. Structuur van de Beschrijvingen

Elk object in het boek wordt door Den Blaauwen ontleed volgens een strikte, wetenschappelijke methodologie: 

 

Onderdeel

Wat wordt er beschreven?

  • Catalogusnummer & TitelUnieke identificatie en benaming van het object.
  • Datering & ToeschrijvingExacte of geschatte productieperiode; toeschrijving aan specifieke modelleurs (bijv. Kändler) of schilders (bijv. Höroldt).
  • Afmetingen & ConditieNauwkeurige maten in centimeters en eventuele restauraties of beschadigingen.
  • Technische BeschrijvingAnalyse van de scherf (porseleinaarde), het glazuur, de gebruikte emailkleuren en de aard van de merktekens (onder- of opglazuur).
  • Iconografie & DecorUitgebreide kunsthistorische duiding van de voorstelling (bijv. herkomst van een chinoiserie-gravure die als bron diende).
  • Herkomst (Provenance)De geschiedenis van het object: uit welke adellijke collecties of veilingen het Rijksmuseum het stuk heeft verworven.