Het Volksboek van Uilenspieghel - 16e eeuwse basistekst + modern

€ 12,50

Paperback met lichte gebruikssporen, algeheel in nieuwstaat, zonder inschrijvingen.

  • 9789028415195
  • 215 blz.
  • Uitgeverij Pelckmans
  • Dr. Loek Geeraaedts

Het ISBN-nummer 902841519x (of 9789028415195) hoort bij het boek Het Volksboek van Ulenspieghel, in 1986 uitgegeven door DNB / Pelckmans en hertaald door dr. Loek Geeraedts. Deze specifieke wetenschappelijke editie biedt de zestiende-eeuwse basistekst naast een moderne Nederlandse vertaling, gebaseerd op de oudst bewaard gebleven Nederlandse druk. 

📖 Inhoud van het Volksboek

Het oorspronkelijke volksboek is een verzameling losse, anekdotische verhalen (kluchten). Het schetst het leven van een typische trickster (bedrieger en potsenmaker). 

  • De Figuur Tijl: Tijl reist door het land en leeft van de zakkenvullerij en slimme trucs. Hij is geen nobele held, maar een vagebond die met een grove, soms platvloerse humor misbruik maakt van de hebzucht en domheid van anderen. 
  • De Spiegel: De naam 'Uilenspiegel' verwijst naar de uil (toen het symbool voor domheid) en de spiegel. Tijl houdt de laatmiddeleeuwse maatschappij een spiegel voor: hij neemt instructies van ambachtslieden, de adel en de corrupte geestelijkheid letterlijk om hen belachelijk te maken. 
  • Chronologie: De verhalen volgen een ruwe chronologie van zijn geboorte in Kneitlingen (Duitsland), zijn zwerftochten langs verschillende steden, tot aan zijn dood en chaotische begrafenis in Mölln rond 1350. 

🔄 De Belangrijkste Versies en de Evolutie

De Uilenspiegel-traditie is door de eeuwen heen extreem vloeiend geweest en kent twee hoofdlijnen: 

1. Het Oorspronkelijke Duitse Volksboek (ca. 1510)

Geschreven door Hermann Bote onder de titel Ein kurtzweilig Lesen von Dil Ulenspiegel. Dit is de absolute brontekst waarin Uilenspiegel nog puur een boerse, egoïstische deugniet is zonder politieke motieven. 

2. De Eerste Nederlandse Drukken (vroeg 16e eeuw)

Al snel overgewaaid naar Antwerpen, waar drukker Michiel Hillen van Hoogstraten tussen 1519 en 1547 de eerste Nederlandse vertaling drukte. 

  • De versie van het opgevraagde ISBN-nummer (Loek Geeraedts, 1986) is rechtstreeks op deze Antwerpse oerdruk gebaseerd.
  • In latere Nederlandse volksboeken verschoof de geografie: zijn geboorte- en sterfplaats verhuisden in de volksmond van Duitsland naar het Vlaamse Damme. 

3. De Romantische Transformatie door Charles de Coster (1867)

Dit is de bekendste moderne versie: La Légende et les Aventures héroïques, joyeuses et glorieuses d'Ulenspiegel et de Lamme Goedzak au pays de Flandres et ailleurs. De Coster herschreef de verhalen radicaal: 

  • Tijl is hierin géén gemene bedrieger meer, maar een Vlaamse vrijheidsheld.
  • Het verhaal is verplaatst naar de 16e eeuw tijdens de Tachtigjarige Oorlog.
  • Samen met zijn metgezel Lamme Goedzak en zijn liefde Nele vecht Tijl aan de kant van de Geuzen tegen de tirannie van de Spaanse bezetter en de Inquisitie. De as van zijn vermoorde vader Claes klopt daarbij symbolisch op zijn borst ("De as van Claes klopt op mijn borst!")