Napoleons Dienstplicht en Verarming Weert en omgeving

Hardcover in nieuwstaat, zonder inschrijvingen. 

In Dienst voor Napoleons Droom - De Verstoring van de Plattelandssamenleving in Weert.

• Auteur: Joost Welten
• Uitgever: Davidsfonds
• Nederlands
• Hardcover
• 9789058264992
• 17 oktober 2007
• 751 pagina's

Het boek In dienst voor Napoleons Europese droom. De verstoring van de plattelandssamenleving in Weert van historicus Joost Welten is een baanbrekend historisch proefschrift uit 2007. De kern van het boek toont aan hoe de Franse dienstplicht (consctriptie) de lokale samenleving van Weert en omgeving diepgaand ontwrichtte en leidde tot grootschalige verarming. 

Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste inzichten uit het onderzoek naar de impact van Napoleons ambities op deze Limburgse regio. 

De Introductie van de Dienstplicht

Voor de komst van de Fransen was een staand leger van eigen burgers onbekend op het platteland. Napoleon introduceerde de verplichte militaire dienstplicht. In de regio Weert (inclusief Nederweert) werden bijna 600 jongemannen opgeroepen voor het Franse leger. Dit trof gezinnen recht in het hart: gezonde jonge mannen tussen de 20 en 25 jaar moesten verplicht huis en haard verlaten. 

Waarom de Dienstplicht tot Verarming Leidde

De economische schade voor de plattendssamenleving was enorm en uitte zich op verschillende manieren:

• Verlies van arbeidskrachten: De jonge mannen die werden opgeroepen, waren de cruciale 'handen' op de boerderijen. Hun vertrek betekende een directe daling van de agrarische productie en dwong achterblijvende (vaak oudere) familieleden tot fysiek zwaar overwerk. 
• Het remplaçantensysteem (vervanging): Rijke burgers konden hun dienstplicht afkopen door een vervanger (een remplaçant) te betalen. Dit dreef arme boerenzonen ertoe om tegen betaling de plaats van een rijke jongeman in te nemen. Hoewel dit een eenmalige som geld opleverde voor de arme familie, verloren zij definitief een gezinslid aan het front. 
• Financiële uitputting: Families deden er alles aan om hun zonen uit het leger te houden. Ze staken zich diep in de schulden om een remplaçant te betalen of om steekpenningen te bekostigen. Dit zoog het kapitaal weg uit de lokale economie.
• Kosten voor deserteurs: Jongens die probeerden onder te duiken (dienstweigeraars of deserteurs), brachten hun familie in groot gevaar. De Franse overheid legde zware boetes op aan gezinnen van voortvluchtigen en kwartierde soms Franse soldaten in bij de ouders (garnisoensbuit) tot de zoon zich meldde. Dit betekende vaak het faillissement van zo'n gezin. 

Verstoring van de Samenleving

Welten beschrijft minutieus hoe de sociale structuren volledig veranderden: 

• Demografische klap: Veel van de Weerter soldaten stierven op verre Europese slagvelden (zoals de rampzalige veldtocht naar Rusland) of bezweken aan ziektes in de hospitalen. Dit zorgde voor een generatie aan jonge weduwen, ongetrouwde vrouwen en het wegblijven van toekomstige bedrijfsvoerders voor de boerderijen.
• Psychische en morele impact: De achterblijvers leefden in voortdurende onzekerheid. De weinige soldaten die wel terugkeerden, waren vaak getraumatiseerd, verminkt of invalide, waardoor zij niet meer volwaardig konden meewerken op het land. 

Het Belang van het Boek

Het ruim 700 pagina's tellende boek van Joost Welten op Bol.com (uitgegeven door Davidsfonds) is uniek omdat het de geschiedenis niet bekijkt vanuit de generaals of de politiek, maar vanaf de absolute basis: de gewone burger op het platteland. Het laat zien dat Napoleons 'Europese droom' in werkelijkheid werd gefinancierd met het bloed, het zweet en de bittere armoede van de lokale bevolking in regio's zoals Weert.