Armenië - Middeleeuwse Miniaturen en Boekkunst - Christendom

Gebonden met stofomslag in nieuwstaat, zonder inschrijvingen.

Armenië - Middeleeuwse Miniaturen uit het Christelijke Oosten

• Auteur: J.J.S. Weitenberg
• Uitgever: WBOOKS
• Redactie: W.C.M. Wustefeld - S. E. van Haaren
• Nederlands
• Hardcover
• 9789040096259
• 159 pagina's

Het boek Armenië: middeleeuwse miniaturen uit het christelijke Oosten is een rijk geïllustreerd standaardwerk over de Armeense boekkunst en cultuurgeschiedenis. Het werd in 2001 uitgegeven door Waanders in samenwerking met Museum Catharijneconvent. De hoofdredactie en belangrijkste bijdragen stonden onder leiding van de bekende Leidse armenoloog prof. dr. J.J.S. (Jos) Weitenberg. 

Hieronder vindt u een overzicht van de inhoud, de culturele context en de specifieke kenmerken van de Armeense boekkunst zoals behandeld in dit werk.

Inhoud en opzet van het boek

Het werk telt 159 pagina's en dient als de eerste omvangrijke Nederlandstalige introductie op de christelijk-Armeense cultuur en haar manuscripten. Het boek is opgebouwd rondom de volgende kernelementen: 

• Historische inleiding: De geschiedenis van het christelijke Armenië vanaf de vroege middeleeuwen. Dit wordt gekoppeld aan de vroege banden met Nederland via Sint Servatius, de eerste bisschop van Maastricht. 
• Wetenschappelijke essays: Bijdragen van experts zoals J.J.S. Weitenberg, Th.M. van Lint, H.L.M. Defoer en W.C.M. Wüstefeld. Zij belichten de taalkundige, kunsthistorische en theologische aspecten van de handschriften. 
• Chronologische catalogus: Een beschrijving van zeldzame topstukken vanaf 10de-eeuwse evangelieboeken uit Groot-Armenië tot en met 17de- en 18de-eeuwse manuscripten uit de Armeense diaspora.

Cultuur: Religie en identiteit

In de Armeense geschiedenis zijn geschiedenis, godsdienst en kunst onlosmakelijk met elkaar verweven.

• Eerste christelijke staat: Armenië nam het christendom al rond het jaar 301 aan als staatsreligie. Het boek toont hoe de boekkunst fungeerde als hét instrument om deze religieuze identiteit te bewaren te midden van omliggende islamitische en Byzantijnse rijken.
• Eigen alfabet: De basis voor de rijke manuscriptencultuur ligt in de uitvinding van het unieke Armeense alfabet door Mesrop Mashtots in 405. Dit maakte rechtstreekse vertalingen van bijbelteksten en liturgieën naar de volkstaal mogelijk.
• De Diaspora: Het boek besteedt aandacht aan manuscripten die buiten het Armeense hoogland zijn vervaardigd. Door migratie en handel ontstonden er bloeiende centra van boekkunst in steden als Isfahan (Perzië) en Constantinopel. 

Kenmerken van de Armeense Boekkunst & Miniaturen

De Armeense miniatuurkunst wijkt sterk af van de West-Europese traditie en valt op door haar artistieke intensiteit: 

• Overweldigend kleurgebruik: Er wordt veelvuldig gebruikgemaakt van diepe, expressieve pigmenten (zoals lazuurblauw en intens rood) en bladgoud. De kleuren zijn na eeuwen vaak nog even helder als bij het aanbrengen. 
• Strenge symboliek: De miniaturen bevatten complexe theologische beeldtaal, canon-tafels (versierde tabellen voor evangelie-overeenkomsten), en gedetailleerde portretten van de evangelisten.
• Kelim- en vlechtwerkmotieven: Margedecoraties en beginletters tonen vaak ingewikkelde oosterse vlechtpatronen en vogelmotieven (zoömorfe letters) die beïnvloed zijn door zowel Byzantijnse als vroege Kaukasische kunst.